Dijital dönüşümde doğru strateji ve konum uyumu önemli

Çok iyi hedef ve uygun stratejiler belirlendiği halde, konumla uyum ve paralellik olmadığı durumlarda, ortaya konan modeller ve planlar çok iyi çalışmamaktadır. Söz konusu duruma örnek çok sayıda vaka ilgili kitaplarda yer almaktadır.

A+ A-

Yalçın GÜR

Endüstri 4.0’ın ne olduğu yeterince anlaşıldı; ancak yapılması gerekenler konusunda ülke ve firmalar olarak bütünlüklü bir yaklaşım içinde olduğumuzu söylemek zor. Hangi konumdayız? Ne istiyoruz? Ne isteniyor? Ne yapmalıyız? vb. sorular ve yanıtlarıyla ilerleyerek, ülke ve firma stratejileri birlikte ele alınmalı.

Vizyon belirleyici
Stratejik düşünme modeli, stratejik planlama, stratejik döngü vb. strateji belirlemede kullanılan yöntemsel yaklaşımlara baktığımızda, ilk olarak bir taktik yönetim merkezinin verdiği bir fikrin ve gösterdiği rotanın önemi yadsınamaz. Aslında bu merkez, bir kurum ya da kuruluşun kullanabileceği potansiyel ve becerileri dikkate alarak, içinde bulunulan anda ve yakın gelecekte yapılabilecek en iyi işleri öne çıkararak yön göstermektedir. Burada kullanabilecek potansiyel ve beceriler denilerek vizyondan söz edilmektedir. Vizyondan hareketle, içinde bulunulan anda ve yakın gelecekte, vizyon doğrultusunda çalışılacak amacın belirlenmesi bir sonraki adımdır. Amacı; hedef, her bir hedefe ulaşmak için stratejik seçeneklerin belirlenmesi, stratejinin belirlenmesi ve strateji doğrultusunda yapılacakların belirlenerek plan ve programının ortaya çıkarılarak yönetim merkezine sunulması aşamaları takip etmektedir. Her bir aşamanın SWOT’unu (güçlü yönler, zayıf yönler, fırsatlar ve tehditler odaklı analiz) yaparak ilerlemek esastır. Her bir aşama üzerinde uzun uzun, sabırla ve hatta tekrar tekrar çalışılmalıdır.

Strateji ile konum uyumu önemli
Bunların yanında, çok önemsenen bir başka konu ise konumdur. Çok iyi hedef ve uygun stratejiler belirlendiği halde, konumla (ya da başka deyişle; konumlanmayla-bulunduğumuz ya da bulunmak istediğimiz yer-asıl yapmak istediğimiz) uyum ve paralellik olmadığı durumlarda, ortaya konan modeller ve planlar çok iyi çalışmamaktadır. Buna örnek çok sayıda vaka ilgili kitaplarda yer almaktadır. Şu ana kadar yazdıklarım, şüphesiz yönteminin daha kapsamlı öğrenilmesi ve çokça pratiği yapılması gereken bir konunun (stratejik yaklaşımın ve yönetimin) özetidir. Entelektüel (akıl-bilgi), sermaye şirketlerinin kullandığı bu eğitim ve oryantasyon çalışması sürekli gelişmenin önemli bir unsuru olarak kabul edilmektedir.

Endüstri 4.0 süreci yol haritası
Ülkemizde bir süredir Endüstri 4.0 ya da daha kapsayıcı bir deyimle söylersek, sanayide dijital dönüşüm konusunda yoğun bir bilgilendirme süreci yaşanıyor. Birçok kurum ve kuruluş (kamu ve özel, dernek, birlik) çalışmalara katılıyor, birlikte strateji ve planlar ortaya çıkarmaya çalışıyor. Bu konuda T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, çok sayıda ilgili yapılarla çalışarak, ‘İmalat Sanayinin Dijital Dönüşümü Raporu ve Yol Haritası’ dokümanını hazırladı. Böylece, uzun süredir beklenen kamu yönetimi tarafının rotasını verdiği bir yol haritası ortaya çıktı. Elbette bu raporun tespitleri kadar uygulamalara etkisi de sürekli takip edilerek, gerekiyorsa güncellenmesi önemli bir konu. Ancak, dijital dönüşümle ilgilenen kişiler öncelikle kendi kurum ve kuruluşlarının (ya da üretim tesislerinin veya ürünlerinin mevcut durumlarının) oldukları durumla ve konumla (ya da olmaktan hoşnut oldukları konumla) ana yol haritası ile kendilerine çeşitli kaynaklardan sunulan Endüstri 4.0 stratejisinin ne kadar yakın, paralel ya da uyumlu olduğunu iyi etüt etmek durumundalar. ENOSAD Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Hüseyin Halıcı ile yapılan ve bu sayıda yer alan söyleşide, Halıcı çok önemli bilgiler paylaşarak bu duruma açıklık getiriyor.

Bileşenlerde eksiklik ve uyumsuzluk çözüm önünde engel
Endüstri 4.0 kavramının ve gerekliliğinin Türkiye’deki firmalar tarafından artık yeterince algılandığını söyleyen Halıcı, “Artık bu sürecin nasıl uygulanacağı aşamasındayız. Bu, tüm firmaların ve kamunun önemle dikkat etmesi gereken noktayı oluşturuyor. Endüstri 4.0 gibi sadece ülkemizde değil, tüm dünyada yeni ve henüz tam olarak uygulanmamış bir konsepti nasıl uygulamalıyız? Ya da, Endüstri 4.0 sürecinde yapılmaması gereken yanlışlar, yanlış yatırımlar konusunda dikkat edilmesi gerekenler neler olmalı? Doğru bir Endüstri 4.0 süreci yaşayabilmemiz için bu sorulara net cevaplar vermeliyiz. Bunun için gerek ülke, gerekse firma bazında bir Endüstri 4.0 yol haritasının hazırlanması ve bu haritada, kısa ve uzun vadeli adımların çok net olarak belirlenmesi gerekiyor” diyor.
Halıcı, çok önemli bir şablonu ortaya koyuyor: “Endüstri 4.0 çözümü talep edildiğinde, aşağıdaki üç grupta belirtilen bileşenlerin tamamının sağlanması durumunda doğru ve istenilen çözümün elde edileceği göz ardı edilmemelidir. Bunlar; mekanik & robot, elektrik & otomasyon ile bilişim & iletişimdir. Bu bileşenlerden birinin eksik olması ve/veya birbiri ile tam uyumlu olarak çalışmaması durumunda doğru çözümün olmadığı bilinmelidir. Yukarıdaki bileşenleri dikkate aldığımızda Endüstri 4.0’ı, akıllı sistemleri, yapay zekâ uygulamalarıyla destekleyen bir otonomi sistemi olarak görebiliriz.”